Okładka

ATLAS DREWNA PODŁOGOWEGO



 

W części atlasowej, poszczególne rodzaje drewna omówione zostały według identycznego schematu, pozwalającego na ich łatwe porównanie i tym samym dobranie najodpowiedniejszego do wykonania podłogi. Dla ułatwienia porównań, jako pierwsze, omówione zostało krajowe drewno dębowe, będące jednym z najbardziej znanych gatunków drewna od strony właściwości technologicznych i użytkowych. Stanowi więc ono doskonały punkt odniesienia.
Najważniejsze cechy każdego z omawianych rodzajów drewna oznaczono w formie piktogramów.
Zamieszczone zestawienia tabelaryczne podstawowych cech, właściwości fizycznych i mechanicznych drewna ułatwią wzajemne porównywanie gatunków. Oprócz typowych wartości średnich poszczególnych właściwości, w wielu miejscach podano wartości minimalne i maksymalne. Każdą z tabel kończą informacje o twardości drewna.

NAZEWNICTWO
Pomijając dąb europejski, poszczególne rodzaje i gatunki drewna omawiane w atlasie ułożone są alfabetycznie. Wyróżnikiem jest ich nazwa handlowa najczęściej spotykana w Polsce. Nie zawsze jest ona w pełni poprawna w myśl obowiązującej w tym zakresie normy PN-EN 13556:2005, dotyczącej nomenklatury drewna znajdującego się w obrocie handlowym w Europie. Mimo to, takie ujęcie wydaje się najwłaściwsze od strony praktycznej.
Niezależnie od wyróżnionej (najczęstszej, potocznej) nazwy handlowej, podano określenia normowe i nazwy łacińskie, które jednoznacznie definiują dany rodzaj lub gatunek drewna. Jest to istotne, bowiem w tym zakresie często dochodzi do nieporozumień. Szeroki rejon występowania niektórych gatunków drzew obejmujący terytoria kilku państw lub kilkudziesięciu grup etnicznych, oraz przez długi czas słabo poznana i nieopisana systematyka roślin tropikalnych sprzyjała powstawaniu bardzo wielu, często mylnych nazw dla rosnących tam drzew i pozyskiwanego z nich drewna. Do chwili obecnej dla sporej części gatunków drzew egzotycznych funkcjonuje nawet po kilka, uznawanych w literaturze, nazw łacińskich oraz kilkanaście lub nawet kilkadziesiąt określeń handlowych. Firmy importujące drewno do Polski zwykle nie poświęcają temu zagadnieniu należytej uwagi, nadając nazwy w ślad za określeniami stosowanymi przez sprzedających, np. różne dla jednego gatunku, lub te same dla różnych gatunków drewna, co nie zawsze odpowiada międzynarodowej nomenklaturze lub jest zwyczajnie błędne. W postępowaniu tym jest jednak trochę racji, bowiem lokalne nazwy handlowe czasem lepiej, niż nazwy botaniczne, charakteryzują specyficzne właściwości drewna pochodzącego z danego miejsca (siedliska).

WYSTĘPOWANIE
Dla każdego z omawianych gatunków lub rodzajów drewna podany jest rejon występowania drzew, z których się go pozyskuje, oraz przykładowe kraje, na terytorium których drzewa te rosną. Najczęściej państwa te są również największymi eksporterami danego gatunku drewna. Często zagadnienie to jest bardziej skomplikowane, niż na pozór się wydaje, bowiem dany rodzaj drewna (sprzedawany pod jedną zbiorczą nazwą) może być pozyskiwany nawet z kilkunastu gatunków drzew (np. dąb czerwony, ipe, jatoba), lub dany gatunek drzewa, poza naturalnym rejonem występowania,  jest uprawiany (za sprawą człowieka) także w innych częściach świata (np. dąb czerwony, robinia akacjowa, teak). Uzupełniająco, obszar występowania pokazano na dołączonych mapkach, na których:
-  kolorem zielonym zaznaczono naturalny zasięg występowania,  
-  kolorem czerwonym uprawy plantacyjne.

POKRÓJ DRZEW
W każdym z przypadków podano informacje dotyczące pokroju drzew (wysokość i średnica pnia, obecność napływów korzeniowych, rodzaj korony), które pośrednio wskazują na potencjał danego gatunku i możliwości pozyskiwania różnych typów materiałów podłogowych. Przykładowo, z dużych, cylindrycznych pni ugałęzionych od wysokości 20 metrów można uzyskać najwyższej jakości surowiec stolarski do produkcji szerokich i długich desek podłogowych. Z niewielkich, zawierających sęki pni z licznymi krzywiznami, uda się wyciąć mniejsze sortymenty, np. listewki do mozaiki podłogowej.

WYGLĄD DREWNA
Kolorystyka i zapach drewna, a przede wszystkim rysunek, pozwalają na jego identyfikację (makroskopowe odróżnienie jednego gatunku od drugiego). Wszystkie elementy strukturalne drewna dostrzegalne „gołym okiem” (o wielkości powyżej 0,1 mm) tworzą jego rysunek. Należą do nich: biel i twardziel, przyrosty roczne, w tym drewno wczesne i późne, duże naczynia, promienie drzewne, zgrupowania miękiszu i układ włókien. Cechy te decydują o walorach estetycznych drewna.
Podstawowy podział drewna polega na odróżnieniu typów strukturalnych. Może być to drewno iglaste o wyraźnych słojach, drewno liściaste pierścieniowonaczyniowe o wyraźnych słojach i obecności pierścieni dużych naczyń, drewno liściaste rozpierzchłonaczyniowe ze strefy klimatu umiarkowanego ze słabo zarysowanymi słojami i nie widocznymi naczyniami, drewno liściaste rozpierzchłonaczyniowe ze strefy klimatu tropikalnego z praktycznie niewidocznymi słojami i obecnością dużych naczyń, oraz drewno roślin jednoliściennych (bambus) zawierające zamknięte wiązki łykodrzewne.
Drewno egzotyczne, pozyskane z drzew strefy tropikalnej, ma kilka cech ogólnych odróżniających je od drewna z drzew strefy umiarkowanej (krajowych). Rosnące nieprzerwanie drzewa lasów deszczowych nie wytwarzają rozróżnialnych przyrostów rocznych, a ich twardziel (najstarsze warstwy drewna znajdujące się bliżej rdzenia) jest zwykle intensywnie zabarwiona.
Przy porównywaniu kolorystyki drewna należy pamiętać, że może się ona zmieniać w szerokim zakresie w zależności od pochodzenia partii drewna (warunków siedliskowych wzrostu drzew). Świeżo przetarte drewno mniej lub bardziej ciemnieje pod wpływem światła i tlenu zawartego w powietrzu.
Zapach jest najwyraźniejszy w świeżym (wilgotnym) drewnie, tuż po jego przetarciu i w większości przypadków szybko zanika. Są też takie rodzaje drewna, których charakterystyczna woń utrzymuje się bardzo długo i stanowi istotną cechę rozpoznawczą.

WŁAŚCIWOŚCI
Analizując przydatność poszczególnych rodzajów drewna do wykorzystania na materiały podłogowe w różnego typu pomieszczeniach, należy posługiwać się właściwymi kryteriami oceny. Oprócz rysunku i barwy drewna, należy brać pod uwagę także takie cechy materiałowe jak: stabilność wymiarowa, gęstość, sprężystość, wytrzymałość na zginanie oraz twardość i trwałość.
Gęstość drewna jest podstawową cechą materiałową. Z gęstością drewna skorelowane są jego właściwości fizyczne i mechaniczne. Przykładowo, wraz ze wzrostem gęstości rośnie wytrzymałość drewna. Gęstość i wytrzymałość drewna uzależnione są od jego wilgotności. Wielkości te bada się i podaje dla jednej wilgotności drewna, dla tzw. stanu powietrzno-suchego (dla drewna o wilgotności 12%).
Z gęstością drewna istotnie związana jest jego sprężystość, a także wytrzymałość. Drewno gęste, pozbawione wad, o prostym przebiegu włókien jest najwytrzymalsze i najbardziej sprężyste. Jest to bardzo istotna właściwość drewna, zwłaszcza przy zastosowaniu na podłogi sportowe. Właściwości sprężyste drewna opisuje tzw. moduł sprężystości wzdłuż włókien. Zginanie drewna jest złożoną wytrzymałością, w której materiał poddawany jest częściowemu ściskaniu i rozciąganiu. Właściwość ta ma podstawowe znaczenie przy wykorzystaniu drewna do celów konstrukcyjnych.
Poszczególne gatunki drewna wykazują różnorodne, co do wielkości, kurczenie się i pęcznienie. Im większa jest kurczliwość drewna, tym większa jest jego skłonność do pękania i paczenia się.
Na skłonność do pękania równie istotny wpływ ma zjawisko anizotropii skurczu, którą najwygodniej wyrazić jako stosunek całkowitego skurczu w kierunku stycznym do całkowitego skurczu drewna w kierunku promieniowym.
Szeroki rejon występowania i zmienne warunki wzrostu powodują, że u większości egzotycznych gatunków drewna właściwości zmieniają się w bardzo szerokim zakresie.
Twardość to ważna cecha techniczna, odgrywająca istotną rolę przy doborze narzędzi skrawających i przebiegu obróbki, oraz wpływająca na długość użytkowania elementów drewnianych narażonych na ścieranie, czyli materiałów podłogowych. Obecnie stosowne są dwie podstawowe metody badania twardości drewna: Brinella i Janki.
Metoda Janki polega na pomiarze siły potrzebnej do wciśnięcia w drewno stalowej kulki o średnicy 11,284 mm do przekroju średnicowego (1 cm2). Metoda Brinella polega na pomiarze głębokości wcisku stalowej kulki o średnicy 10 mm, przy ustalonej z góry sile wciskania.
Wartości twardości Brinella i Janki dla danego gatunku drewna są różne i nie powinny być bezpośrednio porównywane.
Trwałość naturalna drewna to wrodzona odporność na atak organizmów niszczących drewno. Decyduje ona o możliwościach zastosowania drewna w warunkach zewnętrznych, gdzie narażone jest ono na zmienne warunki wilgotnościowe i kontakt z gruntem, lub użycia tego materiału w pomieszczeniach narażonych na okresowe silne nawilżanie, np. łazienki i kuchnie.

OBRÓBKA
Obróbkę drewna przeanalizowano w kilku podstawowych zakresach istotnych przy pozyskiwaniu i ukła­daniu materiałów podłogowych oraz ich wykańczaniu. Omówiono możliwości skrawania (piłowanie, frezowanie, struganie), suszenia, nasycania, łączenia (na złączki obce i klejenie), oraz szlifowania, polerowania i malowania.
Możliwości przerobu drewna czasem ogranicza znaczna zawartość substancji niestrukturalnych, które nadają mu dużą naturalną trwałość i specyficzne właściwości oraz cieszące oko kolory. Mogą być to substancje o działaniu toksycznym, które są groźne szczególnie przy operacjach technologicznych, podczas których powstaje pył drzewny. U pewnych gatunków, zawartość substancji oleistych może zmniejszać sklejalność. Inne składniki mogą opóźniać zestalanie się powłok malarsko-lakierniczych lub powodować reakcje barwne. Kolejnym utrudnieniem może być specyficzny układ włókien (falisty, gniazdowy, pasiasty), często występujący w drewnie egzotycznym. Odchylone pod różnymi kątami włókna mają tendencję do wyrywania się podczas obróbki skrawaniem.

ZASTOSOWANIE
Oprócz przydatności poszczególnych rodzajów drewna do wyrobu określonych materiałów podłogowych i wykonywania posadzek, zasygnalizowano także inne możliwości ich zastosowań.
Bogaty rysunek drewna egzotycznego, związany z występowaniem pasiastego lub gniazdowego układu włókien, a także efektownie wybarwiona twardziel, pozwala na pozyskiwanie cenionych oklein. Drewno takie stanowi również tworzywo do wykonywania intarsji i ozdobnych okładzin meblowych. Wiele miękkich gatunków drewna egzotycznego przerabiane jest na sklejkę.
Część gatunków ma, lub miała, zastosowania specjalistyczne, wynikające z ich szczególnych właściwości, np. twarde gatunki o regularnej, piętrowej budowie drewna wykazujące specyficzne właściwości akustyczne, są wykorzystywane na elementy instrumentów muzycznych.
Szersze informacje na temat prezentowanych gatunków drewna można odnaleźć w publikacjach specjalistycznych (literatura w załączeniu).

GATUNKI PODOBNE
Dla każdego z prezentowanych gatunków drewna wymienione są gatunki zbliżone wyglądem i kolorystyką. Niestety podobne wizualnie rodzaje drewna nie zawsze mają podobne właściwości.
Niektóre z gatunków podobnych przedstawiono nieco szerzej z uwagi na ich istotną pozycję na krajowym rynku materiałów podłogowych, np. sukupira boliwijska, orzech włoski czy klon cukrowy (tworzenie odrębnych kart nie było potrzebne, bowiem stanowią one pełne substytuty obszernie scharakteryzowanego drewna orzecha czarnego, sucupiry czy klonu-jaworu).

UWAGI
Opis w karcie każdego z omawianych rodzajów drewna kończą uwagi dotyczące jego szczególnych cech, które mogą stanowić istotną uciążliwość przy przerobie drewna, układaniu lub użytkowaniu podłogi.

PLANSZA GRAFICZNA
Ostatnią częścią prezentacji rodzaju drewna jest plansza graficzna ilustrująca zmiany barwy w zależności od typu wykończenia i upływu czasu.



Mapei
Exotrade
SPP
Podłoga
Sponsor generalny
Sponsor główny
Partner
Patron medialny

Copyright © 2012 Profi Press Sp. z o.o.